Z cyklu: Parametry wód słodkich. BZT czyli Biochemiczne Zapotrzebowanie Tlenu

ELKA KROPELKA
Aerator fot. A. Brysiewicz

Nie tak dawno pisaliśmy na naszej stronie o życiodajnym tlenie, dzięki któremu ryby i wiele innych organizmów może swobodnie oddychać pod wodą. Dziś kontynuujemy tematykę tlenu, a dokładnie będzie mowa o BZTn czyli biochemicznym zapotrzebowaniu tlenu.
Jest to laboratoryjny wskaźnik zanieczyszczenia wód określający ilość tlenu, wyrażoną w mg/dm3, wymaganą do utlenienia związków organicznych (zawartych w jednostce objętości wody lub ścieków w temp. 20°C, w określonym czasie) przez mikroorganizmy (bakterie aerobowe).

Wartość BZT uzyskuje się w wyniku pomiaru zużycia tlenu przez badaną próbkę wody lub ścieków w ciągu 5 lub 20 dni (oznaczając je odpowiednio BZT5 lub BZT20). BZTn jest wskaźnikiem czystości wody i jakości oczyszczanych ścieków. Im wyższa jest wartość BZTn tym większe zanieczyszczenie wody, poprzez zwiększoną ilość związków organicznych. Z przyczyn praktycznych częściej stosowane jest BZT5, gdyż biochemiczny rozkład substancji organicznej najintensywniej przebiega w ciągu pierwszych pięciu dób.

W nasyconych czystych wodach powierzchniowych nasycenie tlenem wynosi 95-85%. W wodach zanieczyszczonych zawartość tlenu gwałtownie spada. Przy nasyceniu wody tlenem poniżej 30% następuje śnięcie ryb, zanik roślinności, a także fitoplanktonu. W przypadku dużych stężeń związków organicznych zapotrzebowanie tlenu może przewyższać dostępną ilość tlenu, co wywołuje utratę zdolności do samooczyszczania oraz powstanie w wodzie warunków beztlenowych. W wyniku dużego pogorszenia jakości wody, produktami rozkładu są siarkowodór, metan, amoniak, skatol, indol i inne. Warto zaznaczyć, że w wodzie mogą również występować bakterie chorobotwórcze.

Procesy utleniania w wodzie zachodzą wg schematu:

związki organiczne + tlen + enzymy +bakterie → dwutlenek węgla + woda+ bakterie

 

A. Brysiewicz