Jesienny deszcz

ELKA KROPELKA
deszcz.jpg

Jesienny czas kojarzy się nam z częstymi opadami deszczu. Część z nas nie rusza się z domu bez parasola, a rynek obuwniczy rozwija się poprzez coraz to oryginalniejsze rodzaje butów przeciwdeszczowych. Inni cieszą się z opadów, bo wczesną jesienią kojarzą się nam z udanym grzybobraniem. Jak powstaje deszcz? Dlaczego raz bywa intensywny a następnym razem ledwo wyczuwalny? Czy na całej Ziemi są opady? Na te pytania postaramy się dziś odpowiedzieć.

Deszcz powstaje w wyniku łączenia się kropelek chmur, które na skutek wzajemnych zderzeń są na tyle duże, aby pokonać opór powietrza i opaść na ziemię. Aby mógł powstać deszcz, najpierw musi wytworzyć się odpowiednia ilość chmur, które powstają w wyniku procesu parowania. Do atmosfery wraz ze strumieniami ciepłego powietrza unosi się para wodna, która przy spadku temperatury ulega zjawisku kondensacji. W powietrzu na kropelkę wody działają dwie siły: siła ciężkości i siła oporu powietrza. Dla niewielkich kropelek siły te równoważą się przy bardzo małych prędkościach, a dla większych kropelek wody to równowaga zachowana jest przy większych prędkościach. Aby deszcz mógł spaść z chmury na ziemię, to znajdujące się w niej cząsteczki wody muszą nabrać odpowiedniej masy. Masa ta jest ważna z dwóch powodów. Po pierwsze w czasie opadania może nastąpić ponowne parowanie. Po drugie jeśli kropla jest zbyt mała, to może powrócić do chmury w wyniku działania prądów wstępujących.

Niektóre krople deszczu powstają w inny sposób. Na początku znajdują się w górnych, zimnych warstwach chmur, gdzie mają postać śniegu lub kryształków lodu, a następnie, gdy przemieszczą się do stref ciepłego powietrza, ulegają topnieniu i opadają na ziemię w postaci deszczu. Prawdopodobnie co najmniej połowa opadów deszczu powstaje w ten sposób. Najmniejsze krople deszczu, określane jako mżawka, opadają na ziemię tak powoli, że wydają się stać w powietrzu. Największe krople mają prawie 6 mm średnicy i spadają z prędkością 8 m/s.

Opady deszczu na Ziemi występują na większości jej obszarów, a wyjątek stanowią jedyne tereny o klimat polarnym, ze stałymi ujemnymi temperaturami. Ciekawym jest, że opady deszczu występują nie tylko na Ziemi, ale jak podaje magazyn „Nature” zjawisko opadu deszczu stwierdzono również na planecie Saturn.

Tekst: A. Brysiewicz